Wielu przedstawicieli branży finansowej, a szczególnie sektora bankowości inwestycyjnej, potępiłoby mnie za powyższy tytuł i porównywanie inwestowania do hazardu. Osobiście uważam, że inwestowanie ma wiele wspólnego z pokerem, a właściwie dobry poker ma wspólnego wiele z dobrym inwestowaniem, tak jak z prowadzeniem dobrego, prosperującego biznesu. Mocno chciałbym jednak zaznaczyć, że jestem ostatnią osobą, która uważa, że inwestowanie to hazard, a giełdy to kasyna. Takiej tezie będę zawsze wielkim przeciwnikiem, jednak chciałbym pokazać pewne zależności, które zwiększają prawdopodobieństwo wygranej w pokerze i zarobku na rynku finansowym. Do całego porównania podszedłbym z dużym przymrużeniem oka.

Nigdy nie byłem mistrzem pokera, jednak miałem okres w swoim życiu, kiedy każdy piątkowy i sobotni wieczór spędzałem w towarzystwie kart. Grę traktowałem jako formę relaksu i spędzenia czasu ze znajomymi, a nie jako formę zarobkową. Na moje szczęście najpierw zacząłem przygodę z giełdą, a dopiero później z pokerem, dzięki czemu weekendowe wieczory kończyły się moją wygraną. Emocje, niewiadoma, ryzyko i wygrana to elementy łączące karcianą grę z giełdami.

Najważniejszymi elementami moich strategii było wyłączenie emocji, zniwelowanie ryzyka i zwiększenie prawdopodobieństwa zwycięstwa. Zarówno przy kartach jak i przed monitorami z notowaniami. Zawsze zależało mi, aby w trakcie gry stos z żetonami zmniejszał się w jak najmniejszym stopniu, natomiast w odpowiednich momentach zwiększał się znacząco. W tym celu cały czas kalkulowałem prawdopodobieństwo. W momencie kiedy na ręku miałem karty, które z początkowymi kartami na stole dawały małe prawdopodobieństwo wygranej to z reguły pasowałem. Kiedy jednak prawdopodobieństwo wysokiej figury rosło to wkraczałem z podbijaniem stawki, zwiększając swoje zaangażowanie finansowe na stole. Cały sposób myślenia wprost przełożyłem w rynku finansowego na karciany stół. O ile z grami karcianymi jest stosunkowo prosto, ponieważ ilość zmiennych jest niezwykle duża, ale ograniczona, o tyle na rynkach kapitałowych ilość zmiennych jest zdecydowanie wyższa i nieograniczona.

Większość uczestników rynków kapitałowych, wie, że za inwestowaniem kryją się różne ryzyka, jednak często te ryzyka nie są zdefiniowane i ich świadomość jest mocno ograniczona. Często wykorzystywanym elementem w analizie jest historia i zachowania instrumentów finansowych w przeszłości. Oczywiście nie może to być jedyny element, który waży na podjęciu decyzji, ponieważ zachowanie indeksów w przeszłości nie daje żadnej gwarancji podobnego zachowania w przyszłości, jednak może delikatnie pomóc przy podejmowaniu decyzji. Odpowiednio długi horyzont badań, pomaga wielu osobom wyciągnąć odpowiednie wnioski na przyszłość. Na badaniu przeszłości opiera się przede wszystkim m.in. analiza techniczna rynków, która przez wiele osób jest jedynym wyznacznikiem decyzji inwestycyjnych.

W tym miejscu chciałbym zbadać zachowanie odpowiednich klas aktywów w przeszłości, zwracając uwagę na prawdopodobieństwo wystąpienia porażki, aby móc określić potencjalne ryzyko portfela w przyszłości. Taki rodzaj analizy często wykorzystywałem podczas budowania portfeli inwestycyjnych, a dodatkowo wnioski, które wyciągałem pomagały mi reagować na zdarzenia, które miały miejsce w przyszłości. Ciekawym również zjawiskiem przy tego typu badaniach jest obalanie pewników, czy mitów, które pojawiają się wśród inwestorów. Takie zestawienia pokazują, że instrumenty, które kojarzone są z wysokim ryzykiem, w praktyce wykazują mniejsze ryzyko, natomiast instrumenty, które w opinii publicznej są bezpieczną przystanią, charakteryzują się większym ryzykiem niż to, które jest w świadomości ogółu.

Poniższe badania wykonałem na dwudziestoletniej historii danych klas aktywów, kończąc swoje analizy z dniem 22 marca 2017 roku. Ceny aktywów czerpałem z portalu stooq.pl, natomiast wszystkie interpretacje i tabele są mojego autorstwa. Przy badaniu skupiłem się na prawdopodobieństwu straty w okresie notowań instrumentów w zależności od horyzontu inwestycyjnego oraz ilości występowania danych okresów w czasie.

Legenda do tabel:

  1. Kolumny zmiana – wskazują wszystkie zmiany notowań cen indeksów/aktywów finansowych w ujęciu miesiąca, 6 miesięcy, 12 miesięcy itd, które pojawiły się w badanym okresie. Dla przykładu zmiana 6 mc pokazuje co się działo z indeksem we wszystkich okresach sześciu miesięcy przez 20 lat. Takich okresów było 235 podczas 20 lat.
  2. Minimalne – najniższa stopa zwrotu z instrumentu finansowego.
  3. Maksymalne – najwyższa stopa zwrotu z instrumentu finansowego.
  4. Średnia – średnia stopa zwrotu ze wszystkich okresów.
  5. Odchylenie standardowe – poziom zmian stóp zwrotu od średniej

 

Często powtarza się, że wydłużenie horyzontu inwestycyjnego zwiększa szansę na zysk, a prosta strategia kup i trzymaj przynosi najlepsze rezultaty. Zacznijmy od naszej rodzimej giełdy i szerokiego indeksu WIG i przekonajmy się czy ta teza jest prawdziwa:
Tabela 1.

WIG
  Zmiana mc/mc Zmiana 6 mc Zmiana 12 mc Zmiana 24 mc Zmiana 36 mc Zmiana 48 mc Zmiana 60 mc Zmiana 84 mc Zmiana 120 mc Zmiana 180 mc
 Minimalne -29,63% -46,42% -55,02% -58,22% -44,17% -36,61% -40,54% -21,41% -3,21% 137,07%
 Maksymalne 20,73% 74,98% 78,46% 137,68% 208,55% 319,40% 393,28% 304,72% 335,76% 364,48%
 Średnie 0,77% 4,78% 9,80% 21,66% 33,61% 48,22% 65,72% 95,20% 143,40% 216,86%
 Odchylenie standardowe 6,71% 18,23% 27,26% 42,58% 57,31% 80,00% 94,58% 77,23% 80,15% 54,97%
Ilość wszystkich okresów 240 235 229 217 205 193 181 157 121 61
Ilość okresów ujemnych 108 83 82 86 60 51 43 11 1 0
Procent okresów ujemnych 45,00% 35,32% 35,81% 39,63% 29,27% 26,42% 23,76% 7,01% 0,83% 0,00%

 

Przeanalizujmy powyższe wyniki przy założeniu, że inwestujemy w cały indeks WIG lub (co jest mało prawdopodobne) we wszystkie spółki notowane na naszej giełdzie. Od razu rzuca nam się w oczy pierwszy wiersz z najgorszymi stopami zwrotu. Oprócz okresu 15 lat, każdy okres inwestycyjny mógł przynieść stratę. Nawet w bardzo długim horyzoncie inwestycyjnym jakim jest 10 lat mogliśmy trafić na okres, który zanotował spadek wartości o ponad 3%. Oczywiście mogliśmy zaobserwować momenty, kiedy indeks zanotował poważne wzrosty jak np. 208% w perspektywie trzech lat. Dla mnie jednak najistotniejszym elementem tabeli jest ostatni wiersz wskazujący ilość okresów z ujemną stopą zwrotu. Ewidentnie widać, że im dłuższy okres tym prawdopodobieństwo trafienia na ujemne wyceny maleje, jednak nawet w okresie pięciu lat prawdopodobieństwo straty wynosi blisko 25%. Zarówno ta tabela, jak i wszystkie poniżej, stawiają pytanie nad sensem pewnych inwestycji w ujęciu ponoszonego ryzyka, ale i ewentualnych korzyści, które możemy uzyskać.

Tabela 1 pokazuje zachowanie całej giełdy, ale z reguły twierdzi się, że największe spółki notowane na parkietach są najbardziej stabilne, dlatego zobaczmy jak to wygląda w przypadku polskich blue chipów:

Tabela 2.

WIG20
  Zmiana mc/mc Zmiana 6 mc Zmiana 12 mc Zmiana 24 mc Zmiana 36 mc Zmiana 48 mc Zmiana 60 mc Zmiana 84 mc Zmiana 120 mc Zmiana 180 mc
 Minimalne -31,10% -47,15% -53,12% -57,67% -53,04% -40,92% -42,55% -37,87% -44,86% 0,46%
 Maksymalne 22,61% 65,67% 86,65% 98,02% 187,31% 223,03% 249,97% 147,17% 152,89% 127,04%
 Średnie 0,41% 2,31% 4,34% 9,70% 14,89% 19,62% 26,47% 37,40% 50,50% 47,72%
 Odchylenie standardowe 7,33% 18,38% 26,11% 38,05% 50,09% 62,71% 67,62% 51,86% 52,45% 27,71%
Ilość wszystkich okresów 240 235 229 217 205 193 181 157 121 61
Ilość okresów ujemnych 117 98 102 109 105 122 81 50 21 0
Procent okresów ujemnych 48,75% 41,70% 44,54% 50,23% 51,22% 63,21% 44,75% 31,85% 17,36% 0,00%

Wyniki są aż zdumiewające, ponieważ ewidentnie widać, że prawdopodobieństwo zanotowania straty w przypadku WIG20, było na znacznie wyższym poziomie niż w przypadku całej giełdy. Nawet w okresie 10 lat występowało ponad 17% prawdopodobieństwo ujemnego okresu, a maksymalny spadek wynosił blisko 45%. Tu powstaje zasadnicze pytanie, czy statystyczny inwestor indywidualny ma świadomość, że nawet przy tak długim horyzoncie inwestycyjnym ryzykuje sporo, a w przypadku inwestycji do 5 lat, prawdopodobieństwo zanotowania straty jest bliskie prawdopodobieństwu wybrania odpowiedniej strony monety podczas jej rzutu? Często specjaliści bankowi przekonują, że inwestowanie w solidne, duże spółki jest bezpieczne. Proszę mieć na uwadze powyższą statystykę przy podobnych rozmowach w przyszłości. Podczas trzyletniego okresu inwestycyjnego prawdopodobieństwo utraty kapitału wynosiło ponad 50%, a średni zysk, który można było uzyskać wynosił niecałe 15%, czyli ok. 5%/rok.

Kolejną hipotezą giełdową jest twierdzenie, że małe i średnie spółki niosą ze sobą duże ryzyko. Sam w pewnym sensie popieram tą tezę, jednak zbadajmy sytuację w oparciu o indeks sWIG80 opierający się o małe spółki notowane na warszawskim parkiecie:

Tabela 3.

sWIG80
  Zmiana mc/mc Zmiana 6 mc Zmiana 12 mc Zmiana 24 mc Zmiana 36 mc Zmiana 48 mc Zmiana 60 mc Zmiana 84 mc Zmiana 120 mc Zmiana 180 mc
 Minimalne -27,83% -59,20% -62,90% -59,11% -51,74% -52,34% -65,39% -40,54% -4,08% 151,43%
 Maksymalne 27,96% 100,16% 207,44% 389,62% 531,84% 1158,40% 1357,56% 811,16% 701,86% 1010,84%
 Średnie 0,90% 7,65% 18,56% 44,22% 68,56% 118,64% 170,36% 229,74% 346,77% 490,37%
 Odchylenie standardowe 7,53% 29,54% 53,01% 93,56% 126,97% 245,30% 312,18% 232,71% 177,24% 228,66%
Ilość wszystkich okresów 240 235 229 217 205 193 181 157 121 61
Ilość okresów ujemnych 121 101 92 86 78 52 39 14 1 0
Procent okresów ujemnych 50,42% 42,98% 40,17% 39,63% 38,05% 26,94% 21,55% 8,92% 0,83% 0,00%

W tym przypadku możemy wyciągnąć następujące wnioski: inwestując w małe spółki musimy się liczyć ze znacznie większą zmianą ich wartości w czasie. Maksymalne spadki były do tej pory z reguły większe niż w przypadku dużych spółek, jednak premia za poniesione ryzyko jest znacząco wyższa. Zarówno pod kątem maksymalnych stóp zwrotu, jak i średnich ze wszystkich okresów. Dla przykładu przy okresie 60 miesięcy maksymalna strata na WIG20 wynosiła 42,55%, a na sWIG80 65,39%. Jednak w przypadku średnich stóp zwrotu WIG20 dał zarobić 26%, natomiast sWIG80 170%. Dodatkowo ilość ujemnych okresów na małych spółkach była na dużo niższym poziomie niż w przypadku spółek dużych, co przekładało się na niższy poziom prawdopodobieństwa utraty kapitału.

Możemy oczywiście przyjąć tezę, że jako gospodarka rozwijająca się możemy zachowywać się odmiennie od panujących zasad na giełdach znacznie większych od naszej. Sprawdźmy zatem jak sytuacja wygląda w Stanach Zjednoczonych i na parkiecie niemieckim:

Tabela 4.

S&P500
  Zmiana mc/mc Zmiana 6 mc Zmiana 12 mc Zmiana 24 mc Zmiana 36 mc Zmiana 48 mc Zmiana 60 mc Zmiana 84 mc Zmiana 120 mc Zmiana 180 mc
 Minimalne -16,94% -42,70% -44,76% -47,75% -43,40% -38,93% -35,80% -33,58% -40,64% 29,95%
 Maksymalne 10,77% 38,84% 50,25% 80,55% 97,93% 106,05% 152,96% 162,86% 87,67% 113,57%
 Średnie 0,57% 3,22% 6,26% 11,93% 16,24% 19,34% 22,57% 27,96% 35,64% 58,36%
 Odchylenie standardowe 4,38% 11,56% 17,07% 26,32% 31,83% 36,63% 41,51% 38,19% 38,78% 20,06%
Ilość wszystkich okresów 240 235 229 217 205 193 181 157 121 61
Ilość okresów ujemnych 94 74 64 63 69 79 83 17 28 0
Procent okresów ujemnych 39,17% 31,49% 27,95% 29,03% 33,66% 40,93% 45,86% 10,83% 23,14% 0,00%

 

Tabela 5.

DAX
  Zmiana mc/mc Zmiana 6 mc Zmiana 12 mc Zmiana 24 mc Zmiana 36 mc Zmiana 48 mc Zmiana 60 mc Zmiana 84 mc Zmiana 120 mc Zmiana 180 mc
 Minimalne -25,42% -48,70% -55,09% -59,56% -68,10% -50,37% -52,45% -24,32% -26,77% 34,96%
 Maksymalne 21,38% 47,57% 59,11% 89,20% 146,30% 185,37% 183,91% 153,87% 221,61% 143,98%
 Średnie 0,73% 4,29% 8,37% 15,99% 23,25% 27,03% 30,74% 42,21% 71,35% 76,79%
 Odchylenie standardowe 6,36% 16,55% 23,91% 34,18% 44,43% 50,09% 52,40% 41,20% 64,24% 25,25%
Ilość wszystkich okresów 240 235 229 217 205 193 181 157 121 61
Ilość okresów ujemnych 100 80 77 63 71 57 64 22 21 0
Procent okresów ujemnych 41,67% 34,04% 33,62% 29,03% 34,63% 29,53% 35,36% 14,01% 17,36% 0,00%

 

Nawet przy dywersyfikacji geograficznych portfela inwestycyjnego ciężko mówić o ograniczaniu ryzyka giełdowego. Niemiecki DAX (odpowiednik indeksu WIG w Polsce) dał 17% prawdopodobieństwo utraty kapitału w okresie 10 letniego czasu trwania inwestycji. To sporo, biorąc pod uwagę ryzyko i czas trwania inwestycji. Również S&P500, który w ostatnim okresie przedstawiany jest jako synonim stabilności, nie odbiega znacząco od wyników uzyskanych w Polsce.

Często spotykam się z opiniami, że giełdy niosą za sobą wysoki poziom ryzyka (co udowodniłem w powyższych zestawieniach), dlatego lepiej skupić się na aktywach bezpiecznych jak np. złoto. Zatem sprawdźmy bezpieczeństwo tej „pewnej” inwestycji i przy okazji sytuacji na srebrze:

Tabela 6.

GOLD
  Zmiana mc/mc Zmiana 6 mc Zmiana 12 mc Zmiana 24 mc Zmiana 36 mc Zmiana 48 mc Zmiana 60 mc Zmiana 84 mc Zmiana 120 mc Zmiana 180 mc
 Minimalne -16,87% -26,47% -28,17% -31,86% -37,90% -39,14% -32,93% -0,44% 81,05% 289,88%
 Maksymalne 16,99% 44,30% 54,66% 91,75% 135,86% 171,43% 192,19% 348,21% 565,09% 480,47%
 Średnie 0,64% 3,92% 8,68% 19,85% 34,95% 53,88% 78,89% 141,78% 256,71% 359,19%
 Odchylenie standardowe 4,89% 11,10% 16,60% 28,54% 41,70% 53,76% 66,30% 94,90% 127,70% 47,26%
Ilość wszystkich okresów 240 235 229 217 205 193 181 157 121 61
Ilość okresów ujemnych 114 93 75 71 64 43 31 1 0 0
Procent okresów ujemnych 47,50% 39,57% 32,75% 32,72% 31,22% 22,28% 17,13% 0,64% 0,00% 0,00%

 

Tabela 7.

SILVER
  Zmiana mc/mc Zmiana 6 mc Zmiana 12 mc Zmiana 24 mc Zmiana 36 mc Zmiana 48 mc Zmiana 60 mc Zmiana 84 mc Zmiana 120 mc Zmiana 180 mc
 Minimalne 28,00% -41,44% -40,25% -53,88% -59,95% -66,33% -62,73% -17,02% 17,63% 187,82%
 Maksymalne 27,34% 93,67% 156,84% 288,17% 252,27% 253,51% 333,15% 689,78% 999,13% 581,44%
 Średnie 0,91% 5,40% 10,93% 23,70% 39,06% 58,47% 84,55% 158,12% 281,04% 312,94%
 Odchylenie standardowe 8,83% 21,34% 32,62% 54,49% 67,69% 81,09% 94,41% 141,92% 220,70% 109,77%
Ilość wszystkich okresów 240 235 229 217 205 193 181 157 121 61
Ilość okresów ujemnych 117 108 95 89 76 63 43 9 0 0
Procent okresów ujemnych 48,75% 45,96% 41,48% 41,01% 37,07% 32,64% 23,76% 5,73% 0,00% 0,00%

 

Powyższymi danymi chciałbym obalić mit dotyczący bezpiecznego inwestowania w złoto, czy srebro. Prawdopodobieństwo wystąpienia okresów spadkowych na tych surowcach jest na zbliżonym poziomie jak w przypadku giełd. Dopiero długi (powyżej pięcioletni) horyzont inwestycji daje większe poczucie bezpieczeństwa. Wniosek: złoto kupujmy na lata, czy nawet dekady i traktujmy go jako inwestycja wyjątkowo długookresowa.

Wiele firm inwestycyjnych skupia się często na inwestycjach alternatywnych. Szczególne zwiększenie zainteresowania inwestycjami alternatywnymi pojawia się po okresach bessy na giełdach, kiedy inwestorzy są zniechęceni do rynków akcyjnych i szukają instrumentów bezpieczniejszych. Zbadajmy sytuację w oparciu o ropę naftową, na której często opierane są lokaty strukturyzowane:

Tabela 8.

OIL
  Zmiana mc/mc Zmiana 6 mc Zmiana 12 mc Zmiana 24 mc Zmiana 36 mc Zmiana 48 mc Zmiana 60 mc Zmiana 84 mc Zmiana 120 mc Zmiana 180 mc
 Minimalne -33,15% -69,74% -56,49% -66,99% -65,34% -68,30% -65,06% -62,25% -50,21% 17,79%
 Maksymalne 36,59% 80,20% 148,00% 201,43% 178,45% 279,11% 365,25% 435,09% 890,55% 736,76%
 Średnie 0,83% 5,66% 11,33% 22,75% 34,91% 51,44% 70,34% 121,48% 204,47% 288,49%
 Odchylenie standardowe 9,58% 24,54% 37,34% 49,69% 57,32% 74,81% 85,50% 119,11% 181,19% 219,96%
Ilość wszystkich okresów 240 235 229 217 205 193 181 157 121 61
Ilość okresów ujemnych 109 91 90 79 58 42 38 30 24 0
Procent okresów ujemnych 45,42% 38,72% 39,30% 36,41% 28,29% 21,76% 20,99% 19,11% 19,83% 0,00%

 

Surowiec ten może generować wyjątkowo wysokie stopy zwrotu, jednak ryzyko trafienia na okres spadkowy cały czas pozostaje na wysokim poziomie. Zastanawiając się w przyszłości nad nabyciem lokaty strukturyzowanej opartej o ropę naftową, pamiętajmy, że w ujęciu roku istnieje blisko 40% prawdopodobieństwo braku zysku, a w ujęciu 36 miesięcy prawdopodobieństwo wystąpienia ujemnych wycen wynosi 28,29%.

W ostatnim liście do Inwestorów, Warren Buffett, zwraca uwagę na różnice w funduszach typu ETF (inwestujące bezpośrednio w indeksy giełdowe) i typowych funduszach inwestycyjnych, wytykając przy tym nieudolność zarządzających, którzy pobierają znacznie wyższe opłaty za zarządzenie niż ma to miejsce w przypadku funduszy indeksowych. W ostatnim czasie również polski Urząd Komisji Nadzoru Finansowego zwraca uwagę na koszty w Funduszach Inwestycyjnych Otwartych i kieruje swoje zainteresowanie na fundusze typu ETF. Sprawdźmy zatem skuteczność zarządzających na przykładzie dwóch losowo wybranych funduszy polskiego rynku akcyjnego. Dla porównania ponownie naniosę Tabelę 1. z danymi dotyczącymi indeksu WIG:

Tabela 8, Tabela 9, Tabela 1:

Arka Akcji Polskich FIO
  Zmiana mc/mc Zmiana 6 mc Zmiana 12 mc Zmiana 24 mc Zmiana 36 mc Zmiana 48 mc Zmiana 60 mc Zmiana 84 mc Zmiana 120 mc Zmiana 180 mc
 Minimalne -26,35% -48,78% -55,80% -58,03% -42,53% -46,62% -49,32% -43,03% -28,85% 108,53%
 Maksymalne 20,30% 78,08% 94,29% 152,28% 272,74% 410,45% 489,25% 345,71% 417,21% 358,78%
 Średnie 0,75% 5,38% 11,69% 24,78% 37,69% 55,81% 76,96% 114,70% 138,82% 204,72%
 Odchylenie standardowe 5,93% 18,80% 30,15% 49,60% 71,58% 103,00% 118,49% 122,37% 100,80% 68,63%
Ilość wszystkich okresów 228 223 217 205 193 181 169 145 109 49
Ilość okresów ujemnych 99 79 85 83 85 59 51 40 15 0
Procent okresów ujemnych 43,42% 35,43% 39,17% 40,49% 44,04% 32,60% 30,18% 27,59% 13,76% 0,00%
Pioneer Akcji Polskich FIO
  Zmiana mc/mc Zmiana 6 mc Zmiana 12 mc Zmiana 24 mc Zmiana 36 mc Zmiana 48 mc Zmiana 60 mc Zmiana 84 mc Zmiana 120 mc Zmiana 180 mc
 Minimalne -26,52% -51,80% -61,82% -67,93% -57,77% -64,61% -69,46% -64,11% -61,90% -16,78%
 Maksymalne 22,76% 80,78% 82,47% 112,48% 146,49% 233,68% 273,04% 223,07% 233,03% 69,61%
 Średnie 0,25% 1,85% 3,83% 8,30% 11,24% 16,30% 23,10% 30,97% 30,13% 13,17%
 Odchylenie standardowe 6,50% 18,51% 27,18% 39,28% 48,81% 65,23% 76,65% 73,99% 69,72% 19,44%
Ilość wszystkich okresów 240 235 229 217 205 193 181 157 121 61
Ilość okresów ujemnych 110 96 93 105 109 114 95 69 45 16
Procent okresów ujemnych 45,83% 40,85% 40,61% 48,39% 53,17% 59,07% 52,49% 43,95% 37,19% 26,23%
WIG
  Zmiana mc/mc Zmiana 6 mc Zmiana 12 mc Zmiana 24 mc Zmiana 36 mc Zmiana 48 mc Zmiana 60 mc Zmiana 84 mc Zmiana 120 mc Zmiana 180 mc
 Minimalne -29,63% -46,42% -55,02% -58,22% -44,17% -36,61% -40,54% -21,41% -3,21% 137,07%
 Maksymalne 20,73% 74,98% 78,46% 137,68% 208,55% 319,40% 393,28% 304,72% 335,76% 364,48%
 Średnie 0,77% 4,78% 9,80% 21,66% 33,61% 48,22% 65,72% 95,20% 143,40% 216,86%
 Odchylenie standardowe 6,71% 18,23% 27,26% 42,58% 57,31% 80,00% 94,58% 77,23% 80,15% 54,97%
Ilość wszystkich okresów 240 235 229 217 205 193 181 157 121 61
Ilość okresów ujemnych 108 83 82 86 60 51 43 11 1 0
Procent okresów ujemnych 45,00% 35,32% 35,81% 39,63% 29,27% 26,42% 23,76% 7,01% 0,83% 0,00%

 

Praktycznie większość okresów w przypadku funduszy notowało wyższe maksymalne spadki, natomiast w przypadku średnich stóp zwrotu Pionner poradził sobie zdecydowanie gorzej, a Arka nieco lepiej niż cały WIG. Mnie interesuje natomiast prawdopodobieństwo wystąpienia okresów spadkowych i w tym przypadku fundusze poradziły sobie dużo gorzej niż rynek. Powstaje zasadnicze pytanie, które powinien postawić rynek, czy Klienci inwestujący w typowy fundusz akcyjny mają świadomość, że ryzyko odnotowania straty, nawet w okresach długoterminowych, jest bliskie 50%. Zastanawiam się ile raz podczas prezentacji funduszu z ust Doradcy padło magiczne stwierdzenie: fundusz daje możliwość osiągnięcia ponadprzeciętnej stopy zwrotu, ale prawdopodobieństwa straty to pół na pół. Wcale nie zakładam, że fundusze są złe, jednak miejmy świadomość ich ryzyka i nabywajmy jednostki w sprzyjającym momencie, kiedy prawdopodobieństwo utraty kapitału jest jak najniższe.

Na sam koniec chciałbym przeanalizować dwa fundusze działające na polskim rynku.

Tabela 10.

MCI TechVenture
  Zmiana mc/mc Zmiana 6 mc Zmiana 12 mc Zmiana 24 mc Zmiana 36 mc Zmiana 48 mc Zmiana 60 mc Zmiana 84 mc Zmiana 120 mc Zmiana 180 mc
 Minimalne -47,64% -47,33% -54,00% -30,33% 5,31% 27,33% 52,42% 94,72%
 Maksymalne 29,06% 40,38% 82,92% 184,01% 221,58% 252,56% 328,74% 443,77%
 Średnie 1,02% 8,70% 21,36% 53,50% 86,11% 121,70% 167,02% 322,04%
 Odchylenie standardowe 6,96% 14,69% 23,72% 40,63% 52,60% 61,89% 70,40% 84,85%
Ilość wszystkich okresów 109 104 98 86 74 62 50 26
Ilość okresów ujemnych 29 18 9 2 0 0 0 0
Procent okresów ujemnych 26,61% 17,31% 9,18% 2,33% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00%

 

Fundusz z sektora private equity inwestujący w udziały bardzo młodych spółek, które potrzebują silnego finansowanie do dalszych wzrostów. W tym przypadku ewidentnie widać, że ryzyko funduszu jest wyjątkowo wysokie, jednak czas jest wyjątkowym sprzymierzeńcem Inwestora. Fundusz stracił w najgorszym miesiącu blisko 50%, jednak w okresie 36 miesięcy w górę notował same okresy wzrostowe. Wydłużenie horyzontu inwestycyjnego zmniejsza ryzyko odnotowania straty, a ponoszone ryzyko jest rekompensowane przez możliwe do osiągnięcia zyski.

Tabela 11.

Altus Absolutnej Stopy Zwrotu Rynków Zagranicznych FIZ
  Zmiana mc/mc Zmiana 6 mc Zmiana 12 mc Zmiana 24 mc Zmiana 36 mc Zmiana 48 mc Zmiana 60 mc Zmiana 84 mc Zmiana 120 mc Zmiana 180 mc
 Minimalne -3,21% -1,00% -0,16% 10,39% 16,24% 33,76% 48,59% 130,81%
 Maksymalne 11,32% 25,07% 41,45% 59,02% 77,65% 103,67% 106,06% 139,68%
 Średnie 1,04% 6,36% 12,23% 24,29% 37,60% 53,44% 69,94% 134,64%
 Odchylenie standardowe 1,77% 5,46% 7,88% 11,71% 15,57% 19,44% 16,91% 3,54%
Ilość wszystkich okresów 87 82 76 64 52 40 28 4
Ilość okresów ujemnych 18 3 1 0 0 0 0 0
Procent okresów ujemnych 20,69% 3,66% 1,32% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00%

 

Jest to przykład, który obala tezę Pana Warrena Buffetta. TFI zajmujące się strategią typu long/short mocno niweluje ryzyko związane z inwestowaniem w tego typu aktywo. Zarówno niski poziom okresów ujemnych, jak również niskie spadki w trakcie trwania inwestycji obrazują, że są na rynku podmioty, które dobrze wykonują swoje działania.

Pełne zestawienie analizowanych przez mnie aktywów znajdziecie Państwo w zakładce Historyczne wyniki wybranych aktywów dostępne na stronie głównej.

Podsumowanie:

Ryzyko jest bardzo istotnym elementem decyzyjnym przy rozważaniu inwestycji lub budowy portfela inwestycyjnego. Powyższe dane są bardzo dużym uogólnieniem i przy doborze instrumentów finansowych decydującym czynnikiem jest okres rozpoczynania inwestycji oraz aktualna sytuacja rynkowa. Nie mniej, znając zakres wiedzy przeciętnego inwestora w Polsce mam świadomość, że rozbicie danych historycznych na prawdopodobieństwo wystąpienia okresu spadkowego może być zasadniczym powodem zainwestowania lub wstrzymania się od inwestycji. Tak jak w pokerze, kiedy możemy skalkulować ryzyko wystąpienia niepowodzenia, możemy świadomie inwestować. Dysponując również powyższymi danymi możemy znacząco zniwelować ryzyko inwestycyjne jak również przygotować się na okresy, podczas których będziemy zmuszeni dokonywać korekt portfela.

Osobiście zawsze skupiałem się na aktywach, które w przeszłości charakteryzowały się niskim poziomem prawdopodobieństwa utraty kapitału, a jeżeli celowo inwestowałem w instrumenty o podwyższonym ryzyku to mocno skupiałem się stosunku ponoszonego ryzyka do możliwych do uzyskania profitów. Można zaakceptować na części portfela nawet duże ryzyko, jeżeli podjęte ryzyko może skutkować wysokimi stopami zwrotu. Jeżeli natomiast, tak jak w przypadku Pioneera Akcji Polskich FIO, w okresie 24 miesięcy maksymalne obsunięcie notowań wynosiło blisko 68%, a średnia stopa zwrotu w tym okresie wynosiła 8,3% oznacza to, że podejmujemy ryzyko nieadekwatne do możliwych do uzyskania zysków.

 

Niniejsza publikacja nie jest rekomendacją inwestycyjną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, a jedynie zbiorem własnych obserwacji i doświadczeń.